«Η Αθηναία θεά της πόλης μένει εδώ. Να μην μπει μέσα κανένα κακό»

Ο πρόεδρος του Μουσείου της Ακρόπολης κ.   Δ. Παντερμαλής, μιλώντας στα εγκαίνια, ανέφερε ότι  «όταν οι αρχαίοι έχτιζαν το σπίτι τους, φρόντιζαν συχνά να το προστατεύουν από το ΄΄κακό΄΄ με επιγραφή πάνω σε πλάκα».

«Για το Μουσείο της Ακρόπολης», πρόσθεσε, η αποτρεπτική επιγραφή πάνω στην πλάκα θα ανέγραφε ότι

«η Αθηναία θεά της πόλης μένει εδώ. Να μην μπει μέσα κανένα κακό».

Πολλά ειπώθηκαν, πολλά γράφτηκαν για το μουσείο, για το ποιος το οραματίστηκε πρώτος ή δεύτερος με αναμφισβήτητη τη συμβολή της Μελίνας Μερκούρη σε αυτό που ονομάζεται «Μουσείο Ακρόπολης».

Συλλέγοντας στοιχεία, θα σας κάνουμε μία μικρή ιστορική αναδρομή του πώς ξεκίνησε η Ακρόπολη, που αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα μνημεία στην ιστορία της ανθρωπότητας, αλλά και πώς φτάσαμε στο σήμερα και στη διεκδίκηση αυτών που αυτονόητα και δεδομένα ανήκουν στην Ελλάδα και που οι Βρετανοί τόσο πεισματικά αρνούνται να μας επιστρέψουν. Τα μάρμαρα του Παρθενώνα..

Σύμφωνα με κάποιες μαρτυρίες και ευρήματα φαίνεται ότι η Ακρόπολη κατοικήθηκε αδιάκοπα από το 5000 π.Χ. και μετά. Γύρω στα 1400 π.Χ. με το 1000 π.Χ. κτίσθηκε ένα ψηλό τείχος, με τεράστιους ογκόλιθους κι ένα παλάτι, στο σημείο όπου αργότερα ανεγέρθη το Ερεχθείο. Μέσα στο τείχος, που λεγόταν Πελασγικόν, υπήρχαν βωμοί, ιερά και μια πηγή, που ονομαζόταν Κλεψύδρα. Οι κάτοικοι της πόλης, που άρχισε να αναπτύσσεται κάτω από την Ακρόπολη, έβρισκαν καταφύγιο μέσα σ' αυτήν, όταν αντιμετώπιζαν εχθρικές επιδρομές. Ο χαρακτήρας της αρχίζει να γίνεται έντονα θρησκευτικός, καθώς οι κάτοικοι των γύρω συνοικισμών θεωρούν πως το κοινό κέντρο της λατρείας πρέπει να τοποθετηθεί σ' αυτήν. Έτσι χτίζεται ο πρώτος ναός, αφιερωμένος στο μυθικό βασιλιά Ερεχθέα, το Ερεχθείο. Ο ναός αυτός χρησιμοποιεί τον πωρόλιθο σαν πρώτη ύλη και σήμερα σώζονται τα θεμέλια του. Κατά τα μέσα του 7ου π.Χ. αι. χτίζεται το Εκατόμπεδο, που λεγόταν έτσι γιατί είχε μήκος 100 πόδια, στη θέση που αργότερα θα χτιστεί ο Παρθενώνας. Ο τύραννος Πεισίστρατος κτίζει ένα νέο Εκατόμπεδο στη θέση του παλιού, το 530, ενώ δίνει ώθηση και στη διακόσμηση της Ακροπόλεως, χτίζοντας ιερά και βωμούς σε θεούς, ημίθεους και ήρωες. Όταν οι Αθηναίοι εγκαθίδρυσαν το δημοκρατικό πολίτευμα, άρχισαν να χτίζουν καινούργιους ναούς για να λαμπρύνουν την πόλη τους κι έτσι γκρέμισαν το Εκατόμπεδο για να χτίσουν τον πρώτο Παρθενώνα. Ο ναός δεν τελείωσε, γιατί το 480 π.Χ. οι Πέρσες κατέλαβαν την Αθήνα και έκαψαν την Ακρόπολη, καταστρέφοντας τα πάντα και λεηλατώντας αξιόλογα έργα τέχνης.
Οι Αθηναίοι , μόλις επέστρεψαν στην πόλη τους, άρχισαν να σχεδιάζουν την ανοικοδόμηση της Ακρόπολης, ενώ παράλληλα, για να ασφαλίσουν από μελλοντικές επιδρομές, οχύρωσαν τα Προπύλαια. Κατόπιν έθαψαν τα απομεινάρια της καταστρεπτικής μανίας των Περσών, σαν να έθαβαν νεκρούς και χρησιμοποίησαν κομμάτια από τα χαλάσματα σαν υλικό για τα καινούργια οικοδομήματα. Αυτός που σύνδεσε το όνομα του με την κλασική μορφή του βράχου ήταν ο Περικλής, που με τη βοήθεια άξιων αρχιτεκτόνων, όπως του Ικτίνου και του Καλλικράτη και του αξεπέραστου γλύπτη Φειδία, δημιούργησε το σπουδαιότερο μνημείο της αρχαίας εποχής, ένα καλλιτεχνικό σύνολο που προξένησε το θαυμασμό των αρχαίων. Χτίστηκε ο Παρθενώνας, που τελείωσε το 438 π.Χ., κατόπιν τα Προπύλαια που εγκαινιάστηκαν το 432, ενώ ο ναός της Απτέρου Νίκης, ένα μικρό κομψοτέχνημα που άρχισε να κτίζεται το 456, ολοκληρώθηκε το 425. Το τελευταίο κτίσμα που οικοδομήθηκε, μέσα στη δίνη του Πελοποννησιακού πολέμου, ήταν το Ερεχθείο. Αυτός ο ναός χτιζόταν από το 421 ως το 407. Το γεγονός ότι στη διάρκεια ενός φοβερού πολέμου, οι Αθηναίοι δεν σταμάτησαν να κτίζουν, αποδεικνύει τη σημασία που είχε γι' αυτούς το οικοδομικό πρόγραμμα της Ακρόπολης.
Αυτά έγιναν προ Χριστού.

Θα παραλείψουμε για ευνόητους λόγους κάποιες… χιλιετίες.

Ο Thomas Bruce έγινε ο 7^ος ερλ της οικογένειας Έλγιν, το 1775, στην ηλικία των 5 ετών.

Ο λόρδος Έλγιν νυμφεύθηκε το 1795 και υποσχέθηκα στην πλούσια σύζυγό του ένα υπέροχο αρχοντικό σπίτι ως δώρο για το γάμο. Έτσι προσέλαβε τον Τ. Harrison, έναν αρχιτέκτονα που είχε σπουδάσει την ελληνική και τη ρωμαϊκή τεχνοτροπία, ια να σχεδιάσει το νέο του σπίτι, το Broom Hall, με κλασικό ελληνικό ύφος.

Ο στόχος του Έλγιν, ενδυναμώθηκε το 1799, όταν διορίστηκε πρέσβης της Βρετανίας στην οθωμανική αυτοκρατορία και διορίστηκε στην Κωνσταντινούπολη.

Όταν τα διεθνή πολιτικά γεγονότα οδήγησαν την Τουρκία σε συμμαχία με τη Μ. Βρετανία, εναντίον της Γαλλίας, ο Σουλτάνος έδειξε την εύνοιά του στον Έλγιν, ως βρετανό πρεσβευτή.

Τότε ο Έλγιν έστρεψε την προσοχή του στα μνημεία της Ακρόπολης (κυρίως στον Παρθενώνα).

Όμως όταν στήθηκαν οι σκαλωσιές και τα αντίγραφα ήταν έτοιμα να γίνουν, ξαφνικά έφτασαν φήμες για προετοιμασία στρατιωτικής δράσης των Γάλλων. Ο Τούρκος κυβερνήτης, διέταξε την ομάδα του Έλγιν να κατέβει από την Ακρόπολη.

Το 1801 ο Έλγιν επισκέφθηκε την Πύλη και απέσπασε φιρμάνι, χρησιμοποιώντας την επιρροή του στο σουλτάνο, με το οποίο του επετράπη η συνέχιση των εργασιών.

Έτσι, με τη σιωπηρή συνενοχή των Τούρκων προεστών της Αθήνας, άρχισαν να αφαιρούνται γλυπτά από τον Παρθενώνα.

Από το 1801 μέχρι το 1804, τα συνεργεία του Έλγιν, δρούσαν στην Ακρόπολη, αποσπώντας και διαμελίζοντας ένα σημαντικό μέρος (περίπου το μισό) από τα γλυπτά του Παρθενώνα.

Το 1802, το πλοίο «Μέντωρ» του λόρδου Έλγιν, μεταφέροντας τα κλεμμένα γλυπτά του Παρθενώνα και όχι μόνο, βυθίστηκε έξω από το λιμάνι του Αβλέμονα των Κυθήρων σε βάθος 20μ., τα οποία ανασύρθηκαν από το βυθό από δύτες γειτονικών περιοχών.

Μέσα στο 1806, μία από τις Καρυάτιδες απομακρύνθηκε από τη θέση της, όπως και μία κολώνα από μία γωνία του Ερεχθείου, μέρος του διαζώματος (ζωφόρος) του Παρθενώνα, πολλές επιγραφές και εκατοντάδες βάζων.

Το 1810, ο Έλγιν φόρτωσε το τελευταίο μέρος της λείας του στο πολεμικό πλοίο «Ύδρα» και το 1817, δύο ακόμα πολεμικά πλοία φορτώθηκαν με ταφόπλακες, χαλκώματα και διάφορα άλλα.

Τέσσερα χρόνια αργότερα, ο ελληνικός αγώνας έδωσε τέλος στη λεηλασία του Έλγιν.

Τον Ιανουάριο του 1804, έφτασαν στο Λονδίνο τα πρώτα εκθέματα. Εκεί παρέμειναν για δύο χρόνια, καθώς ο Έλγιν ήταν φυλακισμένος στη Γαλλία.

Τοποθετήθηκαν στην υγρή και βρώμικη αποθήκη καθώς και στο οικόπεδο της οικίας του, ενώ εκείνος προσπαθούσε να βρει αγοραστή.

Η βρετανική κυβέρνηση, αρνήθηκε αρχικά να τα αγοράσει, λόγω υψηλού τιμήματος.

Σε ένα γράμμα του το 1815, ο Έλγιν παραδέχθηκε ότι τα μάρμαρα βρίσκονταν ακόμα στην αποθήκη με τα κάρβουνα στο Burlington House.

Ο λόρδος Έλγιν είχε χάσει την περιουσία του, εξ’ αιτίας των τεράστιων ποσών που δαπάνησε για τα συνεργεία του, τη μεταφορά των γλυπτών και τις δωροδοκίες των Τούρκων αξιωματούχων, έτσι ώστε να του είναι αδύνατον να τα στεγάσει σε δικό του χώρο.

Έτσι, ύστερα από την υποθήκευση της συλλογής του από το βρετανικό κράτος, αναγκάστηκε να πουλήσει τα μάρμαρα του Παρθενώνα στην βρετανική κυβέρνηση, η οποία και τα μετέφερε το 1816, στο Βρετανικό Μουσείο, με δαπάνη του sir Jozeph Duveen.

Από τους 97 σωζόμενους λίθους της ζωφόρου του Παρθενώνα, οι 56 βρίσκονται στο Λονδίνο και οι 40 στην Αθήνα.

Από τις 64 σωζόμενες μετόπες, οι 48 βρίσκονται στην Αθήνα και οι 15 στο Λονδίνο.

Από τις 28 σωζόμενες μορφές των αετωμάτων, οι 19 βρίσκονται στο Λονδίνο και οι 9 στην Αθήνα.

Μετά από τη σύντομη παράθεση γεγονότων, οποιοδήποτε σχόλιο θα ήταν περιττό.